วิเคราะห์ธุรกิจด้วย Business Model Canvas #1

"It takes as much energy to wish as it does to plan." ~Eleanor Roosevelt
INCquity.com หวังว่าเราจะสามารถถ่ายทอดคอลัมน์ประจำที่ดีที่สุดชุดนี้ เพื่อให้คุณมองออกว่า Business Model Canvas นั้นจะทำให้คุณมั่นใจและเข้าใจ ว่าคุณจะสามารถใช้อุปกรณ์ตัวนี้ปรับแต่งธุรกิจให้โดดเด่น และเติบโตขึ้นอย่างแข็งแกร่งด้วยตัวเองได้อย่างไร

เวลาเราอยู่ต่างบ้านต่างเมืองและต้องใช้ชีวิตเรียนหรือท่องเที่ยวคนเดียว "อย่าหลงทาง" ดูจะเป็นสิ่งเดียวที่ต้องพยายามให้ดีที่สุด ซึ่งหากเราจะมองเปรียบเทียบกับการทำธุรกิจก็คงไม่ต่างกันสักเท่าไรนัก เพราะกับธุรกิจ ถ้าเราเริ่มต้นโดยไม่ได้วางเป้าหมายการเติบโตไว้เลย หรือปล่อยให้สภาพการเติบโตมีแต่การลองผิดลองถูกและปรับตามสถานการณ์เพื่อให้อยู่รอดแต่เพียงอย่างเดียว สิ่งที่เราจะได้ในบั้นปลายก็อาจจะเป็นกิจการที่เติบโตตามยถากรรม เต็มไปด้วยจุดอ่อน มีโครงสร้างที่อ้วนใหญ่เทอะทะ บริโภคพลังงานและปริมาณเงินสูง หรือเต็มไปด้วยบาดแผลซึ่งเกิดจากการลองผิดลองถูกในหลายด้านเกินไปซึ่งอาจไม่จำเป็น

แต่ไม่ว่าเรากำลังจะเริ่มธุรกิจใหม่หรือกำลังดำเนินธุรกิจดังที่กล่าวมาอยู่ก็ตาม จะดีไหมถ้าเราจะมีเครื่องมือสักชิ้นหนึ่งที่ช่วยให้เราตรวจเช็คสุขภาพและความเป็นไปของธุรกิจของเราได้? นี่ไม่ใช่คำกล่าวเกินเลย คุณผู้อ่าน เราสามารถเรียนรู้เครื่องมือตัวนี้ และจัดการตรวจสุขภาพของธุรกิจของเราได้ด้วยตัวเอง เพราะเครื่องมือชิ้นนี้นั้นให้ประโยชน์เพียงพอ ครบครัน และใช้งานง่ายมากจนแม้แต่เราเองก็ต้องประหลาดใจ!

INCquity.com หวังว่าเราจะสามารถถ่ายทอดคอลัมน์ประจำชุดนี้ เพื่อให้ภาพว่า Business Model Canvas นั้นเป็นอุปกรณ์ที่ช่วยให้เรามองธุรกิจครบทุกด้าน เห็นจุดอ่อนของตัวเราเองและวิเคราะห์จุดแข็งของธุรกิจได้อย่างไร? และที่สำคัญคือ เมื่อถึงจุดหนึ่งเราอยากให้คุณมั่นใจและเข้าใจ ว่าคุณจะสามารถใช้อุปกรณ์ตัวนี้ปรับแต่งธุรกิจให้โดดเด่น และเติบโตขึ้นอย่างแข็งแกร่งด้วยตัวเองได้อย่างไรด้วย

ภาพกว้างและการนำไปใช้

ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานของรัฐ บริษัทห้างร้านหรือองค์การการกุศลต่างๆ ไปจนถึงร้านของชำเล็กๆ ที่เป็นกิจการประจำตระกูลมาช้านาน สิ่งหนึ่งที่ทุกๆ ธุรกิจมีโดยอัตโนมัติเหมือนกันโดยจะรู้ตัวหรือไม่ก็ตามนั่นคือรูปแบบหรือโมเดลธุรกิจ (Business Model) ซึ่งหากเราจะพยายามนิยามโดยรวมก็คงจะหมายถึงการศึกษาสภาพแวดล้อมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกิจการ ณ ขณะนั้นโดยรอบด้านเพื่อประโยชน์ในการปรับปรุงและพัฒนา และเพราะเป็นเพียงสภาพแวดล้อม นั่นยิ่งทำให้เราเห็นความจริงอีกข้อหนึ่งว่าในทุกธุรกิจหรือแม้แต่ในธุรกิจประเภทเดียวกันแต่ต่างสถานที่ ต่างเวลา คนสองคนก็อาจมีโมเดลธุรกิจที่แตกต่างกันได้

และนี่กลายเป็นสาเหตุหนึ่งที่เรามักคิดว่าการศึกษาหรือวิเคราะห์เกี่ยวกับโมเดลธุรกิจนั้นดูจะเป็นเรื่องไกลตัว และจำเป็นจะต้องเรียนกันเป็นกิจจะลักษณะยาวนานเพราะตัวแปรที่เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์โมเดลธุรกิจให้ครบถ้วนได้นั้นช่างมากมายเสียเหลือเกิน คำถามง่ายๆ ที่เราเห็นต่างในประเด็นนี้ก็คือ ถ้าเรานิยามว่าไม่สามารถมีโมเดลธุรกิจใดๆ ที่มีความเหมือนกันได้เลย เราจะเลือกศึกษาเฉพาะตัวแปรที่เกี่ยวกับธุรกิจของเราแต่เพียงอย่างเดียวได้หรือไม่?

Business Model Canvas ที่เราจะแนะนำต่อจากนี้ก็คือวิธีการมองดูสภาพแวดล้อมในธุรกิจของเราเฉพาะขอบข่ายที่เป็นของเรา แต่มองได้อย่างครบถ้วนและรอบด้านผ่านมุมมองที่เป็นสากล ซึ่งจะช่วยให้เราสามารถมองเห็นกิจกรรมที่เราทำอยู่อย่างต่อเนื่อง มองเห็นจุดด้อยหรือช่องโหว่ที่เราสามารถระดมพลเพื่อมาเสริมทัพขับเคลื่อนกิจการได้ หรือช่วยให้เราอ่านจุดแข็งของธุรกิจเราเองได้ ทำให้การพัฒนาธุรกิจตามเป้าหมายหรือวิสัยทัศน์เป็นไปได้อย่างสมจริงมากขึ้นและจะไม่ได้เป็นแต่เพียงการคาดเดาลอยๆ อีกต่อไป

มีจุดแข็ง ไม่หลงทาง รู้ทางหนี รู้วิธีเอาตัวรอด

Business Model Canvas

ทุกหน่วยงานที่มีต้นทุนและกำไร (ไม่เว้นแม้แต่องค์กรการกุศล) ล้วนต้องเกี่ยวข้องกับการจัดจ้างพนักงาน การจ้างผู้บริหาร การจัดซื้อข้าวของและอุปกรณ์เพื่อทำกิจการนั้นๆ หรือแม้แต่การเข้าถึงลูกค้าหรือกลุ่มเป้าหมายทั้งด้วยข่าวสารหรือการขนส่งเคลื่อนย้าย ฯลฯ มาประกอบกัน ซึ่งแน่นอนว่าตลอดอายุการทำธุรกิจนั้นเราจะขาดสิ่งหนึ่งสิ่งใดไปไม่ได้เลย

ด้วย Business Model Canvas เราจะเริ่มจากการร่างภาพ 9 ส่วนที่สำคัญในทุกธุรกิจ นั่นคือ อุปกรณ์ งานที่ทำ คุณค่าของงาน การนำส่งสู่ลูกค้า การตอบรับ กลุ่มลูกค้าของเรา คู่ค้าทางธุรกิจ ต้นทุน และกำไรที่คาดหวังในธุรกิจของเราลงในกระดาษแผ่นหนึ่ง (ทำได้ทั้งแบบพอสังเขปหรือลงรายละเอียดจริงจัง) และใช้มันเป็นแผนที่นำทางเพื่อตอบคำถามสำคัญๆ ต่อไปนี้ (ซึ่งเราจะย้อนถามคำถามเดียวกันกับทุกๆ Business Models ที่เรายกมาเป็นตัวอย่างเสมอๆ)

  • ธุรกิจนี้กำลังทำอะไร? ทำให้ใคร? และทำอย่างไร? ด้วยต้นทุนเท่าไร?
  • สถานการณ์ปัจจุบัน จุดแข็งของโมเดลธุรกิจนี้ในปัจจุบันอยู่ที่ไหน? ตรงกับที่ลูกค้าอยากได้หรือไม่? มีจุดเด่นอื่นๆ ที่ดีกว่านี้ได้หรือไม่?
  • จุดอ่อนของธุรกิจ ณ ขณะนี้คือเรื่องใด? และแก้ไขหรือเสริมทัพได้อย่างไรบ้าง?
  • เป้าหมาย (หรือวิสัยทัศน์ทางธุรกิจ) ใดน่าจะเป็นเป้าหมายดีที่สุดที่คาดหวังได้ของธุรกิจนี้ในระยะยาว?

ทั้ง 9 กล่องสำคัญที่จัดวางตัวอย่างเป็นระเบียบอยู่ในกระดาษหนึ่งใบนี้ จะถูกอธิบายอย่างละเอียด และยกตัวอย่างโมเดลธุรกิจต่างๆ เพื่อขยายความออกไปอีกในบทความต่อๆ ไป เพื่อให้คุณสามารถใช้อุปกรณ์เหล่านี้ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพในที่สุด

• • •

Business Model Canvas สามารถช่วยให้คุณค้นพบความสามารถใหม่ๆ ช่องทางและจุดขายใหม่ๆ ไปจนถึงค้นพบการยกระดับตัวเองทั้งในแง่จุดขายหรือการสร้างตัวเองเป็นแพลทฟอร์มเพื่อสร้างให้เกิดการซื้อขายซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยตัวเองได้ สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องเกินจริง ติดอยู่แค่เพียงว่าคุณไม่เคยรู้จักอุปกรณ์ชิ้นนี้มาก่อนเท่านั้นเอง

รู้ถึงข้อดีมากขนาดนี้แล้ว คุณพร้อมจะลองใช้ดูแล้วใช่ไหม? :]

 

ที่มา: Business Model Canvas เป็นอุปกรณ์และวิธีคิดที่ถูกพัฒนาโดย Alex Osterwalder หาอ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ businessmodelgeneration.com, wikipedia และแหล่งความรู้อื่นๆ มากมาย และคอยติดตามคอลัมน์ประจำเกี่ยวกับ Business Model Canvas ได้จากที่นี่ INCquity.com ทุกเดือน

 

บทความนี้เขียนขึ้นโดย คุณพัทยา อุประ ติดตามงานเขียนเพิ่มเติมได้ที่ lhong.net

Tag

About INCquity

สงวนลิขสิทธิ์โดย Infogination Co.,Ltd
พัฒนาเว็บไซต์โดย 7republic

ติดตามข่าวสาร ความรู้ คู่ธุรกิจ

อ่านสาระความรู้ กันได้ทุกสัปดาห์